Organización do taller: Paneis de ferramentas

Ao alumnado gústalle traballar nun lugar ordenado onde as ferramentas, materiais,… son fáciles de atopar e están accesibles.

Podes organizar as ferramentas por paneis de cores de maneira que cada grupo de taller utilice sempre o mesmo taboleiro. Non é necesario que cada panel dispoña dun número elevado de ferramentas diferentes. Para comezar, é suficiente con que conteña aquelas de uso máis frecuente: sarxentos, serra, segueta, regra, escuadro, tesoira, alicates, lima e barrena. O resto das ferramentas (non necesariamente un elemento por grupo) pode situarse nun panel de uso común.

Se ademais etiquetas as ferramentas con gomets de cores, e as colocas coa mesma disposición en todos os paneis, poderás revisalos cunha simple ollada ao comezo e ao final de cada clase, e así verificar que todo está en orde.

Usa taboleiros con espazo suficiente e poderás engadir novas ferramentas cada ano,

Tomando medidas XX: Odómetro

Un odómetro é un instrumento de medida que na súa versión máis simple, está formado por unha roda e un soporte. O seu funcionamento baséase na relación existente entre o radio e o perímetro dunha circunferencia, e permite determinar unha distancia sen máis que contar o número de voltas que dá a roda. Por suposto, existen modelos moito máis complexos nos que a conta se realiza de forma automática e cunha elevada precisión.

As aplicacións deste invento que adoita atribuírse a Arquímedes son diversas, por exemplo, nos velocímetros dos vehículos. Hoxe atopei unha versión portable en KickStarter que me parece un bo exemplo de deseño e funcionalidade:

Sóbranche 10 minutos ao final de clase?

Que facemos neses minutos que quedan antes de que toque o timbre? Aquí van 10 propostas:

  1. Dispón dunha área de xogos onde engadir elementos que estean relacionados coa materia, e tamén os que o alumnado vaia propoñendo. Uns minutos de xogo relaxado poden ser un gran incentivo á hora de realizar as tarefas propostas para a sesión.
  2. Ten sempre no taller diferentes montaxes listas para mostrar: circuítos pneumáticos, circuítos electrónicos, robots programados, mecanismos,… Non importa que sexan relativos a contidos doutro nivel porque non se trata de explicalos en profundidade, só de mostrar o seu funcionamento e fomentar as preguntas por parte do alumnado. Tamén podes empregar proxectos de cursos anteriores.
  3. Aproveita para falar co alumnado e recoller as súas suxestións, propostas de mellora, peticións,… É moi importante implicalos na toma de decisións: organización das sesións da semana, elección de proxectos, realización de prácticas,…
  4. Repasa para todo o grupo esas operacións básicas sobre as que tes que volver unha e outra vez: cambiar o pelo a unha segueta, cambiar a broca do trade, suxeitar unha peza cun sarxento, marcar unha peza de madeira a escuadro,…
  5. Repasa o nome das diferentes ferramentas que tes nos paneis do taller (a ser posible, en varias linguas) explicando para que serve cada unha delas e como se usa.
  6. Introduce ferramentas de uso menos frecuente: cepillo de carpinteiro, calibre, botador, ingletadora,…
  7. Explica por que a pistola termoencoladora debe deixarse sempre de pé, apoiada sobre o estribo, e que sucede cando se deixa tumbada. Cando unha pistola termoencoladora se estropea, aproveito para abrila e mostrar toda a cola que hai fóra da cámara de fundición.
  8. Realiza unha pequena práctica de corte e dobrado de cartón con coitela. Podes facer esta actividade con todo o grupo ou dispoñer varias prácticas pequenas para realizar en paralelo.
  9. Insiste nas normas de seguridade do taller. Estas poden estar á vista dentro da aula para referirnos a elas de forma rápida cando sexan incumpridas.
  10. Utiliza os obxectos do taller e os proxectos de cursos anteriores para facer exercicios de despece e de representación mediante vistas.

Antares

Aproveita as noites de verán para observar o ceo! Podes utilizar Stellarium para preparar a túa observación durante o día e posteriormente localizar os obxectos.

Na imaxe vemos Saturno e Escorpio. No corazón do escorpión destaca Antares, o rival de Marte (Ares). Esta superxigante vermella atópase a uns 550 anos luz, o que significa que a luz que nos chega dela comezou a súa viaxe aproximadamente a mediados do século XV.

LCD + arduino con mBlock

Esta entrada parte do magnífico, interesante e orixinal traballo de Dani Sanz (gracias por compartir!!!) e en particular, do reto #11 .

O control dunha pantalla LCD con arduino é unha tarefa sinxela que pode facerse dende o IDE empregando as librarías adecuadas. Agora tamén é posible controlala dende mBlock, o entorno de programación baseado en Scratch que MakeBlock desenvolveu para os seus robots.

Se queres ter unha descrición de todo o proceso coa explicación detallada de cada paso, podes consultar a entrada que escribín no foro de MakeBlock. Aquí farei unha versión simplificada.

O primeiro que terás que facer será descargar a extensión correspondente. A miña recomendación é que non uses LCD with I2C interface, dispoñible no administrador de extensións de mBlock, senón que descargues NewLiquidCrystal_1.3.4 dende GitHub. Esta librería vaiche ofrecer 8 direccións para o I2C fronte ás 3 que permite a primeira (NOTA: se non sabes que dirección emprega o teu módulo I2C, podes determinala co programa I2C_scan).

Abre mBlock, menú Extensiones-Administrar Extensiones e fai clic en Añadir Extensión. Ábrese unha ventá como a da imaxe e tes que seleccionar zip file para engadir o arquivo que acabas de descargar.

Cando fas clic en Abrir para engadir a extensión, ábrese o navegador cunha pestana para informar dunha incidencia. Péchaa e engade novamente a extensión se é necesario.

As extensións engadidas non aparecen inmediatamente na ventá Administrar Extensiones, senón que é preciso agardar un pouco e mesmo pechar a ventá e abrila de novo. A extensión que estamos buscando é LCD I2C Pack. Terás que seleccionala e facer clic en Bajar. Na imaxe aparece xa instalada no meu equipo.

Podes comprobar se xa a tes instalada porque a extensión aparece na área de programas de mBlock. Neste caso aparece o círculo en vermello porque non teño conectada ningunha placa.

Tamén podes verificar que a extensión está instalada indo a:
C:\Users\o_teu_usuario\AppData\Roaming\com.makeblock.Scratch3.4.10\Local Store\mBlock\libraries

e vendo que tes unha carpeta co nome LCD I2C Pack.

Abre a carpeta C:\Program Files (x86)\mBlock\Arduino\hardware\arduino\avr\libraries e comproba se existe unha carpeta dentro dela co nome NewliquidCrystal. Se non é así, descomprime o arquivo NewliquidCrystal_1.3.4-master.zip que descargaches ao comezo, abre a carpeta NewliquidCrystal_1.3.4-master e copia a carpeta NewliquidCrystal que encontrarás dentro dela. Para finalizar, pégaa en C:\Program Files (x86)\mBlock\Arduino\hardware\arduino\avr\libraries

Agora xa podes controlar unha pantalla LCD co teu arduino programando dende mBlock.

Arduino: introducir valores RGB con entrada única

Un LED RGB pode acenderse controlando as tres compoñentes (vermello (R), verde(G) e azul (B)) de forma independente. O valor que toma cada unha das compoñentes pode asignarse dentro do programa ou introducirse a través do monitor serie. O máis habitual é introducir os valores RGB un a un empregando a función Serial.read(). Neste post veremos como facelo nunha única entrada.

Unha vez definidas as variables, declarados os pines e iniciado o monitor serie, comezamos co bloque loop().

A función Serial.readStringUntil() permite almacenar nun string o texto introducido co teclado até que se pulsa enter. Esta cadea debe ser fragmentada en tres cadeas máis pequenas, unha para cada un dos valores RGB. Para iso, debo localizar a posición dos delimitadores que uso, que neste caso son comas (‘,’). Para este propósito emprego a función string.indexOf().

A continuación utilizo a función string.substring() para extraer a porción de cadea que corresponde ao R, ao G e ao B e almaceno esas subcadeas.

Para poder operar cos valores RGB obtidos, debo facer unha conversión de string a int que realizo con string.toInt(). Xa só queda chamar a función cor cos parámetros R, G, B e observar como o LED se acende.

Luz

Cada punto da superficie dunha piscina está reflectindo a luz do sol cun ángulo diferente. Todos eses feixes de luz atravesan dúas ventás rectangulares, proxectando imaxes idénticas que se superpoñen desprazadas entre si. Esa superposición varía en cada instante.

O vídeo recolle a velocidade real do fenómeno.

Aprendendo do revés

Nun momento no que as pedagoxías alternativas gañan relevancia, gustaríame revisar estes tres últimos anos de traballo dentro do modelo de falsa clase do revés. Contextualización: cada alumno dispón dun portátil para uso individual nunha aula taller dotada de smartboard e wifi. O intercambio de información ten lugar dentro da plataforma educativa Google Classroom.

Comezo a clase comentando o plan para esa sesión e introducindo os contidos que son novos ese día. A continuación presento os recursos que o alumnado pode consultar, e finalmente propoño as actividades que deben ser realizadas. Esta parte introdutoria nunca supera os 15 minutos.

A maioría do alumnado é quen de desenvolver o seu traballo de forma autónoma, consultándome puntualmente dúbidas que non pode resolver cos materiais de consulta, ou facendo apoios entre iguais, pois sempre traballan coas mesas agrupadas. Mentres, eu superviso o traballo de todos movéndome de forma continuada polo taller, e dispoño de máis tempo para o alumnado que presenta máis dificultades.

Una vez rematadas as tarefas do día, poden revisar tarefas de días anteriores para mellorar as súas calificacións. Finalmente, dispoñen dunha área lúdica, a Área de Xogos, que recompila diferentes xogos relacionados con contidos da materia.

Estas son algunhas das conclusións ás que cheguei despois destes tres anos:

  • A organización de tempos e espazos facilita que o alumnado sexa o protagonista da súa propia aprendizaxe, conseguindo así que a súa implicación sexa extraordinaria.
  • A maioría do alumnado obtén a máxima calificación na realización das actividades porque se trata de tarefas asequibles que poden ser realizadas durante unha única sesión, e revisadas e melloradas en sesións posteriores. É máis fácil abordar dúas actividades simples que unha de maior duración e complexidade.
  • Mentres realizan as actividades recompilan imaxes, páxinas, vídeos,… que utilizarán como material de consulta para resolver os exercicios do exame da unidade. O simple feito de dispoñer dun ordenador para a realización da proba, non garante un bo resultado, pois eles mesmos poden comprobar que o tempo é un factor limitante e resulta imprescindible un bo aproveitamento das sesións previas.
  • A área de xogos é un elemento motivador que aporta contido e premia un bo aproveitamento do tempo. O alumnado con frecuencia fai propostas para incorporar novos elementos a este espazo.
  • Debo revisar, corrixir e puntuar cada unha das actividades antes de que teña lugar a seguinte sesión, polo que necesito planificar moi ben a miña docencia para manter o meu compromiso. Isto pode conseguirse alternando con sesións máis prácticas nas que o alumnado desenvolve proxectos en grupo.
  • En xeral, o alumnado desfruta das clases e eu tamén. Hai ocasións nas que eles e eu nos sorprendemos do rápido que pasou o tempo cando soa o timbre. E iso é emocionante.

Visita dos veciños

Da Biblioteca da E.E.I. Barrinovo

Este curso pasado tivemos a visita dos nosos veciños máis novos, o alumnado da E.E.I. Barrionovo acompañado polas súas profes. A idea inicial era contarlles que facemos cos robots na secundaria pero acabamos falando de robótica, hidráulica e moito máis.

Foi unha experiencia fantástica que recollen no blog da biblioteca xunto con outras moitas das interesantes actividades que realizaron ao longo do curso. Grazas!!!