Cartas ás familias

Hai uns anos que collin prestada unha idea estupenda da miña amiga Loli: comezar o curso escribíndolles unha carta ás familias do meu alumnado. Nela preséntome, comunícolles cal é o meu día de atención ás familias, indícolles onde poden consultar a programación completa, e fágolles un breve resumo cos aspectos máis importantes.

Adoito entregarlle a carta ao alumnado na primeira sesión que teño con cada grupo, logo de contarlles todo o que faremos durante o curso. Explícolles que ao final da mesma hai un resgardo no que as persoas responsables deles poden asinar para facer constar que recibiron a información. Tamén lles conto que é a súa primeira oportunidade para puntuar en Tecnoloxía, pois se entregan o resgardo no prazo máximo dunha semana, reciben unha bonificación no apartado de positivos.

Sempre lles comento que probablemente lles pareza pouco importante nese momento, pero que todo suma, e que cando chegue decembro, pode ser a diferenza entre un 8 e un 9. O meu comentario resulta suficientemente motivador como para que ninguén se olvide do resgardo. wink

Lanterna de papel

A compañía xaponesa Nendo acaba de presentar un novo dispositivo de iluminación. Trátase dunha lanterna de papel na que é posible regular a intensidade de iluminación e a temperatura de cor, enrolando convenientemente unha folla que contén circuítos impresos en ambas caras.

O feito de enrolar o papel máis ou menos apertado, varía a lonxitude do camiño para cada LED, e con iso a resistencia. Así ao deixalo máis frouxo a lanterna iluminará con menos intensidade. Pola contra, se apertamos máis ao enrodelar, a iluminación terá maior intensidade.

A temperatura de cor depende de se os LED quedan cubertos ou non polo papel, proporcionando así dúas opcións, luz quente e luz fría.

Polo momento, só se comercializa en Xapón e o seu prezo está en torno aos 60 €.

Repasamos con Kahoot

Para determinar que aprendeu o noso alumnado ao remate dunha unidade, realizamos diferentes probas. Utiliza Kahoot para repasar os contidos dunha forma máis amena e interactiva!

Nesta plataforma podemos crear baterías de preguntas con resposta múltiple incorporando (ou non) unha imaxe para cada unha das cuestións. Os diferentes parámetros permiten barallar as preguntas e as respostas, establecer o tempo para cada unha das entradas ou dar puntos extra por unha tanda de acertos, entre outras opcións. Tras cada pregunta, o alumnado pode ver a táboa coas puntuacións máis altas.

Cando uso Kahoot para repasar, o alumnado xoga de forma individual (se non tes ordenadores para todos, podes facer equipos) e a puntuación obtida ao final do repaso queda rexistrada para ser sumada á nota do exame.

As porcentaxes de acertos en cada unha das respostas (a folla de cálculo co rexistro da partida é utilísima!!!) indícanme cando debo incidir en aspectos que non están suficientemente claros, pero é importante que esas explicacións entre preguntas non rompan a dinámica do xogo, polo que deben ser breves. Para asegurar este punto, decidín introducir unha regra que xa asumimos como parte do xogo: o alumnado que se despista durante ás aclaracións dunha pregunta, perde turno na seguinte cuestión 🙂

Todo un curso por diante

Sabemos que setembro está ao caer porque os grupos de whatsapp que temos cos colegas comezan a encherse de memes sobre a volta ao cole… e toooodo o que iso supón. Que tal se animamos o regreso aos centros introducindo cambios? Pensa nesas ideas que sempre quixeches poñer en práctica na túa aula. Se cadra acaban sendo o punto de partida de melloras de maior alcance.

Podes comezar modificando o contorno de traballo e facendo que sexa máis agradable para o alumnado e para ti: cambia a disposición das mesas, organiza os bancos de traballo de maneira diferente, introduce pequenos elementos como superficies adhesivas sobre as que escribir de maneira informal (ti e o alumnado), prepara material de uso común como papel de segundo uso ou unha caixa con lapis,… E non tentes facelo todo na primeira semana, porque ademais a opinión do teu alumnado é clave para construírdes xuntos o lugar de traballo que queredes.

No relativo á didáctica, non é necesario que introduzas novos elementos en toda unha unidade. Podes facer probas con contidos concretos e comprobar que tal funcionan. En xeral, a recomendación é ir sempre de menos a máis… porque temos todo un curso por diante!

Prácticas para o manexo de ferramentas

O alumnado que comeza 2º da ESO cursará Tecnoloxía por primeira vez e terá que aprender estratexias que lle permitan resolver problemas, organizarse para o traballo en grupo ou adquirir destrezas na utilización de ferramentas, ademais de traballar con contidos totalmente novos.

É importante que o alumnado entre en contacto canto antes co aspecto máis práctico da materia e para iso, dende a segunda semana de clase, realizamos pequenas prácticas que permiten ir introducindo a identificación e o manexo de ferramentas.

Na táboa se recollen catro prácticas para ser realizadas de maneira individual ao longo de catro sesións de taller. Sempre deixo unha quinta sesión para o alumnado que faltou un día ou aquel que non organizou ben o seu tempo.

Coa realización destas prácticas conseguimos:

  1. Establecer un primeiro contacto coas ferramentas máis habituais: serrucho, segueta, lima plana, lima redonda, barrena, sarxento, pistola termoencoladora, regra, coitela, escuadro,…
  2. Destacar a importancia de organizar ben os recursos e o tempo.
  3. Coñecer as diferentes zonas do taller, que operacións realizamos en cada unha delas e onde atopar os diferentes materiais e ferramentas.
  4. Utilizar correctamente plantillas sobre madeira e cartón na vez de debuxar directamente sobre estas superficies.
  5. Mostrar que todo o traballo que desenvolvemos no taller está conectado, pois máis adiante utilizaremos as estruturas realizadas para levar a cabo ensaios de resistencia e estabilidade dentro da unidade de estruturas. Ademais, se unimos todos os hexágonos podemos construír unha estrutura en niño de abella capaz de soportar o peso de varias persoas.
    En canto aos listóns cortados en diferentes lonxitudes, o curso pasado usámolos para realizar un taller de árbores de Nadal durante a última clase do mes de decembro 🙂

Organización do taller: caixas de proxectos

É necesario dispoñer dun espazo para gardar os proxectos que realiza o alumnado, e para iso podes empregar caixas de paquetes de folios. Eu uso deste tipo por tres razóns: son fáciles de conseguir, teñen tapa e me permiten limitar o tamaño dos proxectos co conseguinte aforro de materiais e espazo no taller. Así, cando o alumnado realice un deseño, terá que facelo axustándose ás medidas da caixa de proxectos.

Identifica as caixas con gomets de cores como fixeches cos paneis de ferramentas de maneira que cada grupo dispoña dunha caixa para gardar o proxecto que está realizando e, por exemplo, deixar material de cara á seguinte sesión.

Organización do taller: Paneis de ferramentas

Ao alumnado gústalle traballar nun lugar ordenado onde as ferramentas, materiais,… son fáciles de atopar e están accesibles.

Podes organizar as ferramentas por paneis de cores de maneira que cada grupo de taller utilice sempre o mesmo taboleiro. Non é necesario que cada panel dispoña dun número elevado de ferramentas diferentes. Para comezar, é suficiente con que conteña aquelas de uso máis frecuente: sarxentos, serra, segueta, regra, escuadro, tesoira, alicates, lima e barrena. O resto das ferramentas (non necesariamente un elemento por grupo) pode situarse nun panel de uso común.

Se ademais etiquetas as ferramentas con gomets de cores, e as colocas coa mesma disposición en todos os paneis, poderás revisalos cunha simple ollada ao comezo e ao final de cada clase, e así verificar que todo está en orde.

Usa taboleiros con espazo suficiente e poderás engadir novas ferramentas cada ano,

Tomando medidas XX: Odómetro

Un odómetro é un instrumento de medida que na súa versión máis simple, está formado por unha roda e un soporte. O seu funcionamento baséase na relación existente entre o radio e o perímetro dunha circunferencia, e permite determinar unha distancia sen máis que contar o número de voltas que dá a roda. Por suposto, existen modelos moito máis complexos nos que a conta se realiza de forma automática e cunha elevada precisión.

As aplicacións deste invento que adoita atribuírse a Arquímedes son diversas, por exemplo, nos velocímetros dos vehículos. Hoxe atopei unha versión portable en KickStarter que me parece un bo exemplo de deseño e funcionalidade:

Sóbranche 10 minutos ao final de clase?

Que facemos neses minutos que quedan antes de que toque o timbre? Aquí van 10 propostas:

  1. Dispón dunha área de xogos onde engadir elementos que estean relacionados coa materia, e tamén os que o alumnado vaia propoñendo. Uns minutos de xogo relaxado poden ser un gran incentivo á hora de realizar as tarefas propostas para a sesión.
  2. Ten sempre no taller diferentes montaxes listas para mostrar: circuítos pneumáticos, circuítos electrónicos, robots programados, mecanismos,… Non importa que sexan relativos a contidos doutro nivel porque non se trata de explicalos en profundidade, só de mostrar o seu funcionamento e fomentar as preguntas por parte do alumnado. Tamén podes empregar proxectos de cursos anteriores.
  3. Aproveita para falar co alumnado e recoller as súas suxestións, propostas de mellora, peticións,… É moi importante implicalos na toma de decisións: organización das sesións da semana, elección de proxectos, realización de prácticas,…
  4. Repasa para todo o grupo esas operacións básicas sobre as que tes que volver unha e outra vez: cambiar o pelo a unha segueta, cambiar a broca do trade, suxeitar unha peza cun sarxento, marcar unha peza de madeira a escuadro,…
  5. Repasa o nome das diferentes ferramentas que tes nos paneis do taller (a ser posible, en varias linguas) explicando para que serve cada unha delas e como se usa.
  6. Introduce ferramentas de uso menos frecuente: cepillo de carpinteiro, calibre, botador, ingletadora,…
  7. Explica por que a pistola termoencoladora debe deixarse sempre de pé, apoiada sobre o estribo, e que sucede cando se deixa tumbada. Cando unha pistola termoencoladora se estropea, aproveito para abrila e mostrar toda a cola que hai fóra da cámara de fundición.
  8. Realiza unha pequena práctica de corte e dobrado de cartón con coitela. Podes facer esta actividade con todo o grupo ou dispoñer varias prácticas pequenas para realizar en paralelo.
  9. Insiste nas normas de seguridade do taller. Estas poden estar á vista dentro da aula para referirnos a elas de forma rápida cando sexan incumpridas.
  10. Utiliza os obxectos do taller e os proxectos de cursos anteriores para facer exercicios de despece e de representación mediante vistas.

Antares

Aproveita as noites de verán para observar o ceo! Podes utilizar Stellarium para preparar a túa observación durante o día e posteriormente localizar os obxectos.

Na imaxe vemos Saturno e Escorpio. No corazón do escorpión destaca Antares, o rival de Marte (Ares). Esta superxigante vermella atópase a uns 550 anos luz, o que significa que a luz que nos chega dela comezou a súa viaxe aproximadamente a mediados do século XV.

Xogos con Scratch

Este libro de Jon Woodcock é unha proposta interesante para as bibliotecas escolares. De maneira totalmente visual, e partindo de cero, esta guía introduce os conceptos fundamentais de Scratch a través da realización de 8 videoxogos.

Arduino: introducir valores RGB con entrada única

Un LED RGB pode acenderse controlando as tres compoñentes (vermello (R), verde(G) e azul (B)) de forma independente. O valor que toma cada unha das compoñentes pode asignarse dentro do programa ou introducirse a través do monitor serie. O máis habitual é introducir os valores RGB un a un empregando a función Serial.read(). Neste post veremos como facelo nunha única entrada.

Unha vez definidas as variables, declarados os pines e iniciado o monitor serie, comezamos co bloque loop().

A función Serial.readStringUntil() permite almacenar nun string o texto introducido co teclado até que se pulsa enter. Esta cadea debe ser fragmentada en tres cadeas máis pequenas, unha para cada un dos valores RGB. Para iso, debo localizar a posición dos delimitadores que uso, que neste caso son comas (‘,’). Para este propósito emprego a función string.indexOf().

A continuación utilizo a función string.substring() para extraer a porción de cadea que corresponde ao R, ao G e ao B e almaceno esas subcadeas.

Para poder operar cos valores RGB obtidos, debo facer unha conversión de string a int que realizo con string.toInt(). Xa só queda chamar a función cor cos parámetros R, G, B e observar como o LED se acende.

Importantes melloras en Classroom

Google anunciou onte importantes melloras na súa plataforma educativa Classroom. Entre elas, destaca o acceso ás fichas individuais do alumnado dunha clase, o que facilita moitísimo o traballo do profesorado en tarefas como a elaboración de informes de titoría. Tamén será posible reordear as clases e utilizar puntuacións decimais (por fin!).

Luz

Cada punto da superficie dunha piscina está reflectindo a luz do sol cun ángulo diferente. Todos eses feixes de luz atravesan dúas ventás rectangulares, proxectando imaxes idénticas que se superpoñen desprazadas entre si. Esa superposición varía en cada instante.

O vídeo recolle a velocidade real do fenómeno.

Aprendendo do revés

Nun momento no que as pedagoxías alternativas gañan relevancia, gustaríame revisar estes tres últimos anos de traballo dentro do modelo de falsa clase do revés. Contextualización: cada alumno dispón dun portátil para uso individual nunha aula taller dotada de smartboard e wifi. O intercambio de información ten lugar dentro da plataforma educativa Google Classroom.

Comezo a clase comentando o plan para esa sesión e introducindo os contidos que son novos ese día. A continuación presento os recursos que o alumnado pode consultar, e finalmente propoño as actividades que deben ser realizadas. Esta parte introdutoria nunca supera os 15 minutos.

A maioría do alumnado é quen de desenvolver o seu traballo de forma autónoma, consultándome puntualmente dúbidas que non pode resolver cos materiais de consulta, ou facendo apoios entre iguais, pois sempre traballan coas mesas agrupadas. Mentres, eu superviso o traballo de todos movéndome de forma continuada polo taller, e dispoño de máis tempo para o alumnado que presenta máis dificultades.

Una vez rematadas as tarefas do día, poden revisar tarefas de días anteriores para mellorar as súas calificacións. Finalmente, dispoñen dunha área lúdica, a Área de Xogos, que recompila diferentes xogos relacionados con contidos da materia.

Estas son algunhas das conclusións ás que cheguei despois destes tres anos:

  • A organización de tempos e espazos facilita que o alumnado sexa o protagonista da súa propia aprendizaxe, conseguindo así que a súa implicación sexa extraordinaria.
  • A maioría do alumnado obtén a máxima calificación na realización das actividades porque se trata de tarefas asequibles que poden ser realizadas durante unha única sesión, e revisadas e melloradas en sesións posteriores. É máis fácil abordar dúas actividades simples que unha de maior duración e complexidade.
  • Mentres realizan as actividades recompilan imaxes, páxinas, vídeos,… que utilizarán como material de consulta para resolver os exercicios do exame da unidade. O simple feito de dispoñer dun ordenador para a realización da proba, non garante un bo resultado, pois eles mesmos poden comprobar que o tempo é un factor limitante e resulta imprescindible un bo aproveitamento das sesións previas.
  • A área de xogos é un elemento motivador que aporta contido e premia un bo aproveitamento do tempo. O alumnado con frecuencia fai propostas para incorporar novos elementos a este espazo.
  • Debo revisar, corrixir e puntuar cada unha das actividades antes de que teña lugar a seguinte sesión, polo que necesito planificar moi ben a miña docencia para manter o meu compromiso. Isto pode conseguirse alternando con sesións máis prácticas nas que o alumnado desenvolve proxectos en grupo.
  • En xeral, o alumnado desfruta das clases e eu tamén. Hai ocasións nas que eles e eu nos sorprendemos do rápido que pasou o tempo cando soa o timbre. E iso é emocionante.